Epistemoloji etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Epistemoloji etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

THE SECRET LIFE OF CHAOS izle

Kaos'un Gizli Yaşamı: 






Mikro ve makro evrenin kozmik yapısına derin bir dalış yapan ve kaos teorisini tüm ana hatlarıyla net ve radikal bir açıyla anlatan, son derece didaktik bir yapım. Prof. Jim Al-Khalili'nin hoş ve akıcı sunumuyla daha da izleyiciyi kendine bağlayan belgesel, kaos teorisinden evrime, kozmik boyutlardan kelebek etkisine; "yaşam nereden geldi ve nasıl oluştu" gibi bir soruyla radikal derinlikte epistemoloji, kozmoloji, astrobiyoloji gibi birçok alana giriyor ve işlediği konulara hakim olduğu kadar tüm bunları izleyiciye de olabildiğince berrak bir sadelikte sunmayı başarıyor.

"Bu, çok basit bir soruya yönelik bir filmdir: Buraya nasıl geldik? Bunlar, bütün insanların oluştuğu element ve bileşikler. İnanılmaz biçimde, neredeyse utandıracak kadar yaygınlar. Aslında insan vücudunun yüzde 99'u hava, su, kömür ve kireç karışımıdır. Çok az da demir, çinko, fosfor ve sülfür gibi egzotik elementlerin izleriyle birlikte. Aslında, insan vücudunun çoğunu oluşturan elementlerin birkaç paund tuttuğunu tahmin ediyorum. Fakat bir şekilde, trilyonlarca sıradan atom mucizevi biçimde anlaşarak, kendilerini; düşünen, nefes alan, yaşayan insanlara dönüştürürler.

Bu basit yapı taşlarının bir araya gelme mucizesinin nasıl olduğu sorusu hakikaten de sorabileceğimiz en kafa karıştırıcı sorudur. Bu sorunun cevabının bilimin haddini aştığını düşünebilirsiniz. Fakat bu değişiyor. İlk kez, geçmiş din ve felsefeleri bu en temel soruları ele alması için mücadele cesaretine bilimin ittiğine inanıyorum. Bu film bir seri tuhaf ve birbiriyle bağlı doğanın gizli yüzünü ortaya seren keşifllerin hikayesidir. Bu, düzen ve kaos arasındaki, tuhaf, beklenmedik ilişkinin keşfi hakkındadır."





KRISHNAMURTI: THE CHALLENGE OF CHANGE izle

Değişim Mücadelesi: 






Yaşamın ve insanlığın tüm sorunsallarının radikal olarak kökenlerine inmekle ve çözümlemeler yapmakla hayatını sürdürmüş sevgi ve barış dolu bir filozof. Jiddu Krishnamurti 14 yaşındayken Theosophical Society tarafından "dünyanın öğretmeni" seçildi ve ileriki yıllarda adına kurulan örgüt tarafından mesih ilan edildi ancak tüm bunları reddederek örgütü ve etrafında doluşan müridleri dağıtmıştır. Çünkü hiçbir otoriteyi kabul etmediği gibi, kendisinin de otorite olarak alınmasına kesinlikle karşıydı. 

Ezoterik bir topluluk olan Theosophical Society de din ile bilimin arasını bulmaya çalışıyordu ancak Krishnamurti ilahi dinleri ve tanrıları reddettiğinden bu toplulukla da tümüyle ilişkisini kesti. Daha küçük yaşta ezoterik bir güruh tarafından kendi teozofikal amaçları ve beklentileri uğruna bir nevi kurban seçilen Krishnamurti ise; büyük vaadlerle süslenmiş bu rüyadan bir an önce uyanacak ve yaşamın derinlerindeki hakikatlerin peşinden gidecekti. 

Belgeselde konuşmacı tarafından, önce Krishnamurti'nin hayatı ve geçirdiği süreçler anlatılırken, yarısından sonra kendisinin yaptığı epistemolojik, ontolojik ve sosyolojik felsefi irdelemelerden derlenen konuşmalarına yer veriyor. Zorlu ve keskin bir yaşamın öyküsü anlatılırken, izleyiciye de "bilgi"den gelen doyunulmaz derecede farkındalık ve bilinç sunuyor.




NG: GUNS, GERMS AND STEEL izle

Tüfek, Mikrop ve Çelik






Dünya toplumları arasında sosyal, ekonomik, teknolojik ve eğitim gibi birçok alanda neden eşitsizliğin olduğunu düşünüyor hatta buna karşı çıkıyorsanız bu belgesel size cevap olacaktır. Hatta tarih boyunca bazı toplumların diğerlerini nasıl ve neden işgal ettiğini, sömürdüğünü ve üstünlük sağladığını göreceksiniz. 

Afrikalılar neden modern Amerikalılar'dan çok daha fakirler? Bu soru Jared Diamond'a, otuz yıldan fazla bir süre önce, Yeni Gine'nin kumsallarında karşılaştığı Yali adındaki yerli bir adam tarafından sorulmuştu: "Beyaz adamın bu kadar çok kargosu (eşya) varken, neden biz Yeni Ginelilerin bu kadar az?" Yali'nin sorusu Diamond'u gerçekten şaşkına çevirmişti. Antropolojinin en temel konularından birini, toplumsallaşmayı da içeriyor. Tarım sayesinde artı ürün kazanan insanlar toplumsallaşıyor, devlet yaratılıyor, özel mülkiyet doğuyor ve artı ürün sayesinde diğer sosyal, ekonomik ve teknolojik alanlarda gelişim sağlanıyordu.

Afrika: İnsanlığın doğum yeri. Atalarımızın ilk adımlarını attığı yer olarak adlandırılır. Ancak daha büyük bir tropikal medeniyete de ev sahipliği yaptığı daha yeni ortaya çıktı. Bu kıtayı bir zamanlar şehirler ve krallıklar kaplıyordu. Ancak daha sonra arkalarında iz bırakmadan kayboldular. Bu büyük başarıya ne oldu? Prof. Jared Diamond insanlık tarihinde yinelenen bir modeli keşfetmek için yola koyuldu. Bu onu Yeni Gine ormanlarından Peru'nun karlı doruklarına götüren bir yolculuk oldu. Diamond'un araştırması neden tek bir halkın, yani Avrupalı'ların dünyanın çoğunu keşfettiğinin ortaya çıkarmaya çalışıyor. Diamond bunun kökeninde coğrafyanın yattığını düşünüyor.

Coğrafya; Avrupalılar'a yeryüzündeki en verimli ekinleri ve hayvanları vermiştir ve bu onların tüfek, mikrop ve çeliği geliştirmelerine izin vermiştir. Bu üçü insanlık tarihinin ve birbirleri arasındaki mücadelenin en büyük güçleridir. Şimdi Diamond tüfek, mikrop ve çeliğin Afrika'ya geldiğinde ne olduğunu keşfetmek ve bu güçlerin hala hangi rolleri oynadığını öğrenmek için araştırmasının son aşamasına geliyor. Diamond'ın araştırması teorilerden çok daha fazlasını test edecek ve aynı zamanda insanlığın kendisini de sınayacak.





I. Bölüm















II. Bölüm















III. Bölüm









Dan Dennett: Algının Evrimi izle






Bebekler neden sevimlidir? Pasta neden tatlıdır? Filozof Dan Dennet'in "Şirin, seksi, tatlı ve komik" şeylerin nedeni hakkında evrim kaynaklı alışılmadık cevapları var. Ayrıca Metthew Hurley'in şakaların neden komik olduguna dair bir teorisi de var.





BBC: WONDERS OF THE UNIVERSE izle

Evrenin Harikaları:






''Neden buradayız? Nereden geliyoruz? İnsan doğasının önemli bir kısmı oluşturan, cevapları bulma isteği doğrultusunda sürekli sorulan sorulardır. Yüz binlerce yıl geriye dönerek insanlığın başlangıcına kadar atalarımızın izini süreriz. Ama gerçekte hikayemiz çok daha uzak bir zamana kadar genişlemektedir. Bizim hikayemiz evrenin başlangıcıyla başlar. Hikayemiz 13,7 milyar yıl önce başladı. Ve günümüzde her biri yüz binlerce yıldızı barındıran, yüz milyondan fazla galaksiyle dolmuştur.''

Belgeselde bu hikaye anlatılıyor. Çünkü nihayetinde biz evrenin bir parçasıyız. Bu yüzden onun hikayesi bizim hikayemizdir. Parçacık fizikçisi Brian Cox'un sunumuyla Wonders of the Universe belgeselinin birinci sezonunun dört bölümünü içeren yine güzel bir gezintinin seyrindeyiz.











BBC: WHAT IS REALITY izle

Gerçeklik Nedir?






''Bizi kuşatan garip ve gizemli bir dünya var. Çoğu zaman algılarımızdan saklıdır. Bu bilimdeki en basit ve en derin konulardan biri: Gerçeğin doğasını anlama arayışı. Ama bu arayışta normal algılar bize kılavuz olamaz. İpucu arayışları bilim insanlarını anlamanın mümkün olduğu sınırlara götürdü. Kara deliklerden, uzay-zamanın en derin yapılarına, keşfettikleri şey gerçekliği anlayışımızı sonsuza kadar değiştirebilir. Arayış bugünün en iyi fizikçilerinden bazılarını da cezbetti. Ama uyarmalı ki; bir kez onların gerçekliğine girerseniz, sizin gerçekliğiniz eskisi gibi kalmayabilir.

Gerçeklik çoğumuz için rahatlatıcı, tanıdık ve güvenilirdir. Bu türde algılanır. Ağaçlar dikey büyür, futbol hareketin bilinen kurallarını izler ve tüm eylemlerimiz güven verici bir şekilde sadece 3 boyutlu uzayda meydana gelir. Ama fizikçiler bunu biraz daha farklı görürler. Gerçeklik göründüğünden daha gariptir. Gerçekliği anlama arayışı fizikçileri, onun yüzeysel görünümünün çok ötesinde, temel kurallarını ve yapılarını ortaya çıkarmaya, denemeye yönlendirir. Ama konu bunu anlatmaya geldiğinde, gerçeklik çok ama çok anlaşılmaz bir hal alıyor.''

Gerçeğe yaklaştıkça gerçekliği anlamakta zorlanıyoruz. En önemli düşünürlerden biri olan Jiddu Krishnamurti, ''Hakikate giden yol yoktur!'' der. Çünkü o bizim gibi yaşıyor ve hareket ediyor. Biz gelişip ona yaklaştıkça, o da gelişip daha da karmaşık bir hale dönüşerek bizden uzaklaşıyor. Ama insanoğlu her ne olursa olsun, bilimin ışığında sorular sormaya ve peşinden gitmeye devam edecek.





NG: WAS DARWIN WRONG? izle

National Geagraphic: Darwin Yanılıyor Muydu?






Tarihin en çok tartışılan olgularından biri olmuştur: Evrim. Ve kuşkusuz Darwin de öyle... İlk ortaya çıkışından bu yana büyük saldırılara ve psikolojik manipülasyonlara uğrayan evrim, artık kaçınılmaz bir gerçeklik kazanmış durumda. Ve insanlara yalanlar uyduranlar şimdi kaçamaklar kurmakta. Artık bilimsel bir bilginin evrimden bağımsız olamayacağı bilimin tüm disiplinlerinde kabul görmekte ve işlevselliğini kazanmaktadır.

Ve şimdi bu bilimsel olguyu eğrisi ve doğrusuyla tekrardan gözden geçirelim tüm objektifliğiyle birlikte. Evrim bilimsel bir gerçeklik midir yoksa Darwin yanılıyor muydu? National Geographic'in Was Darwin Wrong?/Darwin Yanılıyor Muydu? belgeselinin yanı sıra BBC'nin yine aynı paralellikte olan belgeseli What Darwin Didn't Know?/Darwin'in Bilmedikleri belgeselini de izleyebilirsiniz daha önceki kayıtlardan.



















Facebook: Aşağıdan ''Gönderinin Aslını Gör''ü tıklayın!

THE HISTORY OF THE DEVIL izle

Şeytanın Tarihi






İlahi mitoslardan anlatılagelen boyutlarını bırakarak, epistemolojik olarak şeytanı düşündüğümüzde ne gelir aklımıza? Dinsel tüm tezatlıkları, çelişkili bilgileri gözardı edip düşünelim: Şeytan yargısı nerden geldi, nasıl doğdu? Hangi kültürlerden süzülerek ve yenilenerek, büyüyerek günümüze geldi ve hala daha ne şekilde değişmeye devam ediyor? Kendi başına bir politika olan dinin bir miti olan şeytan, politika içinde nasıl kullanılmakta? Kitle iletişim araçları onun üzerinde oynadıkları oyunlarla toplumun yargı ve vargılarını ne şekilde değiştirdi ve neyi amaçladı?

Zerdüşt'ten, düalist anlayışının doğumundan,eski pagan ve Yunan tanrılarından bu yana şeytan yargısı nasıl değişti, nasıl sıfatlarla ve vasıflarla anıldı? Bunu gözlemlemek adına bu belgesel etkili bir kaynak.

Edinburgh Piskoposu Richard Holloway’in dediği gibi:

''Şeytan hikayeleri anlatmak eğlenceli olabilir ama tarih boyunca çok büyük kötülüklere sebep olmuştur. İnsan yapımı birşeydir. Ama geri tepen bir yapımdır çünkü birbirimize korkunç şeyler yapmamıza sebep olmuş bahaneleri üretmemize yol açmıştır.

Bu nedenle artık cehennemi kapatıp, şeytanı nihayet uzaklaştırıp, ondan ilelebet kurtulma zamanımız gelmiştir.''





MICROCOSMOS 2: GENESIS izle

Microcosmos 2: Oluşum






Evrenin duyarlılığını, yaşamın oluşumunu ve onun canlılığını evrimsel olarak çok güzel ve olabildiğince hoş bir şekilde ele alan belgesel öyle özgün duruyor ki; birçok insanın hayatında izlediği en farklı belgesellerden biri olacak nitelikte. Kaldı ki Microcosmos'un yine ulumalar'da yayınlanmış ilk bölümünden bu anlaşılabilir. Belgeselin bu bölümünün ''genesis'' ismi, daha çok kullanılan ''yaradılış'' anlamında değil; oluşum manasında kullanmaktadır. Belgeseldeki sunumda da görüleceği üzere; anne karnında geçirilen zaman genesis/oluşum olarak görülüyor ve daha sonra ise yine aynı oluşum, evrendeki yaşamın doğumuna uyarlanıyor. Bu yüzden de evren ve yaşam üzerine bu etkileyici düşüncelerin ve sunumun yer aldığı bu belgeselin çıkış noktası olarak genesis/oluşum görülmüştür.

''Nasıl ırmaklar denizlere kavuşmak istiyorsa madde de kaosa kavuşmak ister. Biz canlılar zamanın akıntılarına karşı durmaya çalışan kayıklar gibiyiz. Biz zamanla köşe kapmaca oynarız. Ancak zaman sadece bir yol bilir; sadece yokuş aşağı giden yolu. Sadece bozulmaya giden yolu. Varlığımızı başka canlıları yok ederek koruduk. Varlığımız daima tahrip etmenin sonucunda mümkün olmuştur. Çünkü hayat yamyamdır, yaşam yaşamı yer.

Bir gün vücudum savaşı bırakacak ve geri verecek dünyaya ödünç aldığı maddeyi. Milyarlarca atomdan oluşan yaşadığım bu galaksi, yıldızlar gibi ölecek; sahip olduğu maddeyle uzayı dölleyecek. İçimde raksedegelmiş tüm atomlar, dans edecek başka yerlerde. Üç küçük tur... Sonra ne var? Ardından yitip gidecek günü gelince. Oluşturacak kelebeğin kanatlarını, bir ağacın kabuğunu, gökyüzünün bulutunu hatta bir pirenin kılını. Oraya bırakacağım şarkımı ve başkaları kendince çalacaklar şarkılarını.''





NG: FINDING THE ORIGIN OF LIFE izle

National Geagraphic: Hayatın Kökenini Bulmak






Dünyadaki hayat uzun süre öncesine dayanır. Peki ama ilk olarak nasıl başladı ve neden burada başladı? Kimi biliminsanları meteor yağmurlarıyla geldiğine inanıyor, kimi ilk çağlarda buzullarda bağladığına. Bir biliminsanı 1953'de bu soruya yanıt verdiğinde dünyayı sarsmıştı. Yanıt ''ilkel kahverengi çorba''ydı. Bu belgeselde biliminsanları bu teorilerini ispatlamaya çalışarak yaşamın nasıl başladığını anlamaya çalışıyor: Yaşamı kendileri yaratarak.















Facebook: Aşağıdan ''Gönderinin Aslını Gör''ü tıklayın!

BBC: THE BIG BANG MACHINE izle

BBC: Büyük Patlama Makinası






Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) yapımı yıllar süren ve evrenin oluşum sırlarını ortaya çıkarması beklenen dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'yla (LHC) yapılan deneyin ilk aşamaları başarıyla tamamlandı. Ve şimdi sıra bu büyük gözlemde. Evrenin kökeni... 0 Noktasına yolculuk... Kara delikler... Başlangıca yolculuk için çarpıştırma cihazı ateşlendi… İnsanoğlu evrenin sırrını çözmeye çok yaklaştı. Biliminsanları İsviçre’de ''Büyük Patlamaya'' hazırlandı. Büyük Patlama deneyi evrenin başlangıcına cevap bulacak mı? Bu yakın zamanımıza dair bilgilendiri belgeseli fizikçi Brian Cox'un sunumuyla izliyoruz.






















Facebook: Aşağıdan ''Gönderinin Aslını Gör''ü tıklayın!

BBC: WHAT ON EARTH IS WRONG WITH GRAVITY izle

BBC: Evrendeki Yerçekiminde Yanlış Olan Ne?






Bilim tarihindeki en ünlü isimleri bile şaşkına çeviren bir doğal kuvvet var. Galileo temelleri attı fakat fazla ileri gidemedi. Newton onun tanrının işi olduğunu düşündü. Ve Einstein bile, evet Albert Einstein bile onu çözemedi. O her şeyin altında yatan büyük bir sır. Büyük Patlama'dan ve zamanın başlangıcından dünyada yaşamın ortaya çıkışına kadar, evrendeki garip bozulmalardan maddenin en küçük parçasına kadar... O, modern bilimde en ateşli münakaşalara yol açan bir bilmece. Ama insanlık, tarihteki en büyük beyinlerin nerede yanıldıklarını bulacak ve eninde sonunda evrenin bu en büyük sırlarından birini çözecek. Belgesel bu en büyük sırrı arayan biliminsanlarının çalışmalarından örnekler ve bazıları ile konunun anlaşılmasına yönelik yapılmış söyleşiler içeriyor. Belgesel parçacık fizikçisi Brian Cox'un sunumuyla daha güzel bir seyir kazanıyor.





Mark Pagel: Dil İnsanlığı Nasıl Dönüştürdü? izle

How Language Transformed Humanity?






Pagel öncelikle dilin insanlık için evrimsel öneminden ve süreçlerinden bahsediyor. İnsanın sahip olduğu dilin ayrıcalığı sayesinde öne çıkan avantajlarını anlatıyor. Ama hepsinden önemlisi bunun tehlikeli bir hale gelebileceğini ve sonuçlarından bahsediyor. Dilin evrimleşmesindeki temel noktalara inerek gerçekten çarpıcı yorumlar getiriyor konuya. Bu anlatım, konusu bakımından oldukça salt görünse de epistemolojik olarak büyük önem taşımaktadır.











Facebook: Aşağıdan ''Gönderinin Aslını Gör''ü tıklayın!

AGORA izle






O, tarihin gördüğü en etkileyici ve ilgi çekici kadınlardan biriydi. Hem belinden aşağıya kadar uzanan sarı saçlarıyla göz kamaştıracak, nefes kesecek kadar güzel, hem de adını matematikçi, filozof ve astronom olarak tarihe yazdıracak kadar zeki bir kadın. Ve ne trajiktir ki ölümüyle bile unutulmayacak bir kadın. Üzerine çullanan onlarca erkeğin darbeleriyle son nefesini veren, cesedi sokaklarda sürüklenip, eti kemiklerinden midye kabuklarııyla sıyrılan ama ne olursa olsun tarihin unutulmazları arasına giren bir kadın. Yani 45 yaşındayken katledilen İskenderiyeli biliminsanı Hypatia.





NUNME KASKAL izle

Akıl Yolu






Filmin konusu Tanrı'nın varlığı ya da dinlerin nasıl oluştukları ile ilgili değildir. Filmde bahsi geçen Tchaora Köprüsü, dini bilgilerin -nasıl oluşmuş olurlarsa olsunlar- tüm zamanlara ve tüm toplumlara ait olmadığını göstererek, dini bilgilere sorgulanabilir olma özelliği vermektedir."Bilgeliğin evrensel kanununa göre, tüm bilgiler sorgulanmalıdır."





SOFIES VERDEN izle / torrent

Sofie'nin Dünyası






Jostein Gaarder'ın aynı isimdeki romanından uyarlanmış 1999 yapımı harika bir film. Felsefe üzerine yazılmış ve kısa zamanda klasikleşmiş bu kitabın içindeki birçok fantezi betimlemesi filme aktarılmakta zorlanılmış ancak yine de hikayenin karşılığı verilmiş. Kitaptaki, genç bir kıza felsefe nasıl sevdirilir gayesini, filme de başarıyla yansıtan hikayesi, felsefenin ilk başlangıcı olarak bilgiden (episteme) yola çıkarak, varoluşçuluğa (ontoloji) kadar felsefi ve bilimsel birçok konuya ve kişilere değiniyor. Elbette kitapta geçen her ayrıntının bir filme sığdırılması zor ancak kitap ile paralel olarak, öğretici yönüyle didaktik bir niteliğe da sahip.

15. yaş gününü kutlamaya hazırlanan Sofie, posta kutusunda "Kimsin sen?" yazılı kendi adına gönderilmiş bir mektup bulur. Bu soruyu diğer sorular ve günümüze kadar uzanan bir felsefe kursu takip eder. Böylelikle uzun ama olabildiğince sürükleyici bir yolculuk da başlamış olur. Bu bilgiler ve düşünceler yağmurunda Sofie ile birlikte izleyici de yeniden keşfetmenin seyrine kapılıveriyor.

Kendine özgü kurgusu ve şaşırtmacalarıyla Jostein Gaarder, 15 yaş ve üstü herkese sadece bir felsefe tarihi sunmak değil, aynı zamanda hayatı anlamaya yönelik sorular sormanın yollarını açar.





  


ANTİK ÇAĞDA TARSUS VE FELSEFE izle






Mersin'in Tarsus ilçesi. Antik çağlarda bu yana ismi değişmemiş nadir yerleşimlerden biri. Felsefeye yön vermiş bir kent. Kleopatra'nın bizzat kendisinin Tarsus'a gelip İskenderiye Kütüphanesi'ne 200.000 kitabı taşıdığı bilinmektedir. Bu ziyaretinden dolayı Tarsus'a geçit bile inşa edilmiştir ve bu geçit günümüzde de hala mevcuttur. Bu yerli yapımı belgeselin bu ve benzeri birçok tarihi ve felsefi bilgiui bizlerin bilgilerine sunmaktadır.